Autisme is de naam voor een combinatie van kenmerken, die zorgen voor een stoornis in het functioneren van de hersenen. Wat er gebeurt bij autisme is dat bepaalde informatie in de hersenen niet goed wordt verwerkt. Hierdoor hebben mensen met autisme een beperking op sociaal gebied en op het gebied van communicatie met andere mensen.
Autisme kenmerkt zich door een stoornis in de manier waarop een kind met zichzelf en de omgeving omgaat. Zo kan autisme zich kenmerken door een stoornis in de omgang met anderen, een stoornis in taalgebruik, motoriek, prikkelverwerking, cognitieve ontwikkeling en in de regelmaat van de ontwikkeling. Verder kan het zijn dat mensen met autisme gedragsproblemen vertonen en kan autisme deel uit maken van een verstandelijke beperking en van hoogbegaafdheid. De kenmerken bij autisme verschillen echter van persoon tot persoon.
Autisme kan door een psychiater worden vastgesteld. Hierbij wordt gebruik gemaakt van DSM-IV-TR. Mocht u autisme vermoeden, maak dan een afspraak met uw huisarts. Deze kan u dan eventueel doorverwijzen naar een psychiater.
Vormen van autisme zijn:
- Asperger syndroom
- PDD-NOS
- Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd
De oorzaken van autisme zijn nog niet bekend. Mogelijk is er sprake van genetische overerfbaarheid en spelen fysiologische, psychische en sociologische factoren een rol bij het ontstaan van autisme.
Autisme kan onderdeel uitmaken van Fragile X syndroom en van het RETT syndroom. Als autisme onderdeel is van een erfelijk syndroom, wordt de manier waarop het naar buiten komt bepaald door het syndroom.
Autisme is niet te genezen. De behandeling hangt af van de kenmerken die een persoon met autisme heeft. Meestal is behandeling gericht op gedragsproblemen. Ook maakt begeleiding van de ouders dikwijls onderdeel uit van de behandeling. Een klein deel van de autisten kan zich zo ontwikkelen dat ze geheel zelfstandig kunnen leven. Veel autistische kinderen zullen echter hun hele leven begeleiding en bescherming nodig hebben en komen daarom vaak terecht in kleine leefeenheden, tehuizen of instellingen.
Tips voor ouders van een (klassiek) autistisch kind
- Gebruik duidelijke taal en korte zinnen.
- Houdt er rekening dat je kind vaak maar één ding tegelijk kan. Communiceer b.v. over 1 ding tegelijk.
- Wees functioneel in plaats van emotioneel.
- Stel concrete vragen en wees geduldig bij het krijgen van een antwoord. Door de informatieverwerkingssnelheid duurt het wat langer.
- Wees voorspelbaar en geef veranderingen op tijd aan.
- Geef je kind tijd om de informatie te verwerken.
- Stimuleer je kind om te communiceren.
- Geef gevoelens, affectie en emoties aan jullie contact.
- Geef duidelijkheid en regels.
- Claimend gedrag van je kind komt door zijn behoefte aan duidelijkheid.
- Verwacht geen reactie op je non-verbale communicatie (gezichtsuitdrukking of gebaar). Je kind zal dit niet herkennen of kunnen plaatsen.
- Stel je kind gerust als je boos bent op een ander, het heeft niets met hem/ haar te maken.
- Straffen heeft geen zin, ze begrijpen namelijk niet waarom. Door duidelijke afspraken en regels zal het vanzelf al goed gaan.
- Als je kind boos is, zorg er dan voor dat hij afleiding krijgt om weer tot rust te komen. Praat er op een later moment met hem over. Discussies en emoties hierin mengen heeft geen zin.
Psycholoog Fraukje Hagenaars
De afkorting PDD-nos komt uit het Engels en staat voor: Pervasive Developmental Disorder - Not Otherwise Specified. Of te wel Pervasieve ontwikkelingsstoornis, niet anders omschreven. Het lastige van deze diagnose is dat het een groepsnaam is voor symptomen die niet onder andere stoornissen te plaatsen zijn. En omdat bij de één het ene symptoom meer op de voorgrond staat dan bij de ander kunnen personen met de diagnose PDD-nos erg verschillend overkomen. PDD-NOS is een vorm van autisme.
In het algemeen zou je het volgende kunnen herkennen:
- Moeite met sociaal gedrag
- Het herkennen van de eigen emoties en die van anderen is lastig
- Moeite met plannen
- Afwezigheid van sociale of emotionele wederkerigheid. Wel graag zijn of haar eigen verhaal willen vertellen maar geen belangstelling hebben of tonen voor de ander
- (Non) verbale communicatie (oogcontact, mimiek, lichaamshouding en gebaren) wordt niet of verkeerd begrepen..
- Moeite met flexibel denken. Vaak wordt alles letterlijk genomen, waardoor grapjes niet altijd worden begrepen
- Er kan een extreme belangstelling zijn voor één specifiek onderwerp of voorwerp
- Het focussen op één ding kan ervoor zorgen dat de rest van de buitenwereld niet of nauwelijks wordt waargenomen
- Soms een motorische achterstand
- Behoefte aan structuur en voorspelbaarheid
- Er wordt vaak waargenomen in plaatjes waardoor de afzonderlijke onderdelen niet als zodanig worden herkend. Het zoeken naar voorwerpen is hierdoor heel lastig.
- Slechte concentratie
- Soms hypergedrag als de situatie niet veilig en/of onvoorspelbaar is
- Automatische impulsen zijn moeilijk te onderdrukken
Het is niet duidelijk wat de oorzaak van PDD-nos is. Erfelijkheid speelt een rol, dit is meestal in de mannelijke lijn. Daarnaast zou het zo kunnen zijn dat er tijdens de ontwikkeling van de foetus in de baarmoeder iets gebeurd is waardoor de hersenen anders zijn ontwikkeld. Wel is namelijk bekend dat de informatie in de hersenen anders wordt verwerkt dan bij mensen zonder deze diagnose. Dit betekend dat mensen niet kunnen genezen, maar wel kunnen leren om ermee om te gaan. Sociale functies worden dan in plaats van aangevoeld, aangeleerd. Dit zorgt soms wel voor rechtlijnig gedrag want als de situatie net even anders is, is het lastig voor de PDD-nosser om te bepalen wat er van hem of haar wordt verwacht. De mensen in de naaste omgeving zullen zich moeten aanpassen aan de PDD-nosser, om het contact goed te laten verlopen.
Er zijn diverse mogelijkheden om hulp of lotgenoten te zoeken:
- Riag
- GGZ (Geestelijke gezondheidszorg)
- PAS is de onafhankelijke belangenvereniging voor en door normaal- tot hoogbegaafde volwassen Personen uit het Autisme Spectrum.
- Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) De NVA is een vereniging voor mensen met autisme, hun ouders en partners én voor alle anderen die in autisme geïnteresseerd zijn.
Meer lezen over dit onderwerp:
- Sociaal onhandig van L. van der Veen-Mulders, M. Serra , B.J. van den Hoofdakker en R.B. Minderaa
- Geef me de vijf door Colette de Bruin
Door Nanda Noorlander
Onze psychologen kunnen je een aantal tips geven, om de omgang te vergemakkelijken.
Klik hier om naar onze consulenten te gaan